Van beterschap naar mensverbetering

De opkomst van mensverbetertechnologieën leidt tot een paradoxale situatie. Ze biedt ons enerzijds de mogelijkheid om onszelf te ontplooien en te verwerkelijken, maar betekent tevens een constante afkeuring van hoe we op dit moment zijn. Mensen willen zichzelf vormen en verbeteren. Daarbij ligt de nadruk op individuele keuzevrijheid en maakbaarheid. Maar zijn we wel echt vrij om te kiezen? Of legt de commercie ons de verbeternorm op? En gaat onze route naar zelfverwezenlijking niet gedomineerd worden door technologische oplossingen? Waarbij we ons dus laten leiden door middelen in plaats van een weliswaar vaag, maar daarom nog niet onbelangrijk doel zoals een ‘goed leven’. Reductie van complexe begrippen zoals blij, slim en mooi ligt daarbij op de loer. Het gaat niet meer om ‘het goede leven’ maar om de oppervlakkiger en meer maakbare lifestyle, of concreter: body style of mind style.

Een adder onder het gras is dat iedere ‘verbetering’ ook haar prijs heeft. Of zoals hersenwetenschapper Peter Hagoort het stelt: ‘Een perfect geheugen lijkt ideaal, maar vergeten is ook functioneel.’ Onze vermeende ‘zwakheden’ kunnen ook juist heel nuttig zijn voor ons en ons functioneren. De hoogste prijs die we kunnen betalen voor mensverbetering, is het altijd ontevreden blijven met onszelf en het onnadenkend ‘verbeteren’ van goede of nuttige eigenschappen. In ons streven naar altijd maar beter, kunnen we het goede verliezen. Zullen we sterk genoeg zijn om ons recht op te eisen om imperfect of anders te zijn? Kortom, om ons recht op mens-zijn te behouden?